Bereiden rekenmethodes voldoende voor op de Cito-toets?

Als de Cito-toets zo belangrijk is (en steeds belangrijker wordt met het oog op voortgezet onderwijs) is het een terechte vraag die ouders zich stellen: Bereidt de rekenmethode bij mijn kind op school mijn kind wel voldoende voor op de Cito-toets?

Daarop is geen duidelijk antwoord te geven. Het is namelijk geheel afhankelijk van de lesmethode die bij jouw kind op school wordt gebruikt.

Een vluchtige blik op tien scholen in Nederland laat een verontrustend beeld zien: slechts één school heeft een lesmethode die enigszins voorbereid op de Cito-toets.

RekenRijk

Er zijn talloze lesmethodes voor rekenen te vinden, zoals De Wereld In Getallen, PlusPunt en RekenRijk. Stuk voor stuk commerciële producten, bedoeld om geld te verdienen. Niet voor niks werken producten als RekenRijk met veel werkboeken. Die moeten elk jaar opnieuw besteld worden en leveren dus elk jaar opnieuw geld op.

Los van de commerciële gedachte, proberen de rekenmethodes uiteraard het beste uit kinderen te halen. Maar voorbereiden op de Cito-toets? “Dat is niet het doel van een lesmethode, maar van de leerkracht,” aldus de medewerker van een van Nederlands grootste educatieve uitgeverijen.

De enige lesmethode die enigszins (met de nadruk op enigszins) voorbereidt op de Cito-toetsen voor rekenen is RekenRijk. Deze lesmethode hanteert de somcategorie “Van verhaal naar rekentaal” en komt daarmee tegemoet aan het leren van redactiesommen.

Maar verder dan dit gaat het niet.

Waarom bereiden methodes niet voor op de Cito-toets?

De reden waarom lesmethodes zich niet richten op de Cito-toets is volgens een telefoontje naar een tweede uitgeverij simpel: “Het is het doel om kinderen vaardigheden en strategieën aan te leren. De Cito-toets zou in het verlengde daarvan moeten liggen.”

Dat dit niet het geval is, blijkt al jaren. Cito-toetsen staan bekend om hun typische vraagstelling, overkill aan redactiesommen en soms moeilijke bewoording. De Cito-toetsen voor rekenen vormen hierin geen uitzondering.

“We bereiden kinderen niet voor op de Cito-toets,” klinkt het bij weer een derde uitgeverij. “Want we leren ze de belangrijkste vaardigheden op het  gebied van rekenen aan. Die horen op de Cito-toetsen bevraagd te worden. (…) Dat daar andere termen voor gebruikt worden dan die wij in onze methodes gebruiken – en die overigens andere aanbieders ook niet gebruiken – is niet aan ons om aan te passen. Die vertaalslag ligt toch echt bij de leerkracht.”

“Een leerkracht hoort de brug te slaan tussen wat wij verkopen en wat Cito verwacht,” aldus uitgeverij één. “De Cito-toets verandert elk jaar. Helaas kunnen wij daar geen methode voor schrijven.”

Geen voorbereiding vanuit school?

Het mag duidelijk zijn: de gemiddelde lesmethode bereidt voor 0,0% voor op de Cito-toetsen rekenen, laat staan op de Cito Eindtoets of de Entreetoets in groep 7.

De leerkracht dient dit zelf te doen, maar ook dat gebeurt op veel scholen niet. Scholen en leerkrachten willen niet dat Cito leidend wordt voor het onderwijs dat gegeven wordt. Een frustratie onder ouders, want juist die Cito-score is zo belangrijk en bepalend voor het vervolgonderwijs!

Het ziet er dus naar uit dat ouders beter zelf hun kind kunnen helpen zich voor te bereiden op rekenen op de Cito-toets. Gelukkig is er veel materiaal te vinden op het internet waarmee dit eenvoudig en snel kan.

Het is wel jammer dat scholen, educatieve uitgeverijen en Cito elkaar nog niet gevonden hebben.

Cito-toets rekenen met redactiesommen

De Cito-toets rekenen staat vol met redactiesommen. Redactiesommen worden door veel kinderen ingewikkeld gevonden. Een redactiesom is ook wel een verhaaltjessom.

Rekenen met redactiesommen is om meerdere reden ingewikkeld. In dit artikel leggen we uit wat redactiesommen zijn en hoe je ze kunt oefenen. Zo is de Cito-toets rekenen een stuk makkelijker te maken.

 

Redactiesommen, wat zijn dat?

De naam redactiesommen wordt aangeduid om sommen te omschrijven die uit een context moeten worden gehaald. Verhaaltjessommen, worden ze ook wel genoemd. Het tegenovergestelde van een redactiesom is een kale som.

De kale som 45 + 12 = zou in een verhaaltjessom als volgt kunnen worden omschreven:

  • Raymond heeft € 45 in zijn spaarpot. Hij verdient € 12 met klusjes voor de buren. Hoeveel geld kan hij nu in zijn spaarpot stoppen?
  • De familie Visser rijdt 45 km naar opa en oma. Vanaf opa en oma is het nog eens 12 km naar het pretpark. Hoe ver rijden zij vanaf huis naar het pretpark?
  • Er zitten 45 passagiers in een bus. Er komen er nog 12 bij. Hoeveel passagiers zitten er nu in de bus?

Allemaal verhaaltjes die om de kale som 45 + 12 = gebouwd kunnen worden. Op zich lijkt dat niet moeilijk, omdat je het nu andersom ervaren hebt. Maar voor kinderen die moeite hebben met (begrijpend) lezen kan het een crime zijn.

Naarmate de kinderen verder komen, worden de sommen moeilijker.

Lastige redactiesommen

De schilder moet twee kamers schilderen. Hij heeft een kwart van de eerste kamer gedaan en daarvoor twee blikken verf gebruikt. Hoeveel blikken verf heeft hij nog nodig?

______ blikken

Deze som is een voorbeeld van een som uit de Cito-toets in groep 7 en 8. Waarom wordt deze redactiesom door leerlingen als lastig beschouwd?

De reden is simpel: er zijn veel details in het verhaal verwerkt en je hebt ze in de juiste volgorde nodig om de som op te lossen.

Het is moeilijk om een kale som te formuleren. Het is namelijk niet een kwestie van + of -, maar een kwestie van  breuken en verhoudingen.

Een kind moet tot het volgende in staat zijn om deze som goed op te lossen:

  • Er zijn twee kamers en hij is nog in de eerste kamer bezig
  • Van die eerste kamer heeft hij pas een kwart gedaan (oftewel een achtste van alles wat hij moet doen)
  • Hij heeft in die kwart kamer twee blikken verf gebruikt
  • In de hele kamer heeft hij dus 4 x 2 blikken verf nodig: 8 blikken verf
  • Er zijn twee kamers, dus hij heeft 16 blikken verf nodig
  • De vraag is: hoeveel heeft hij nóg nodig (en hij had er al 2 gebruikt), dus 16 – 2 = 14
  • Of: 1/8 van de klus vereist 2 blikken verf, dus 8/8 vereist 16 blikken (maar daar moeten er 2 vanaf, gezien de vraagstelling).

Dat zijn nogal wat onderdelen in de som die op de juiste wijze verhelderd dienen te worden!

Foute vertaling

Een foute vertaling van de som is dan ook wat veel voorkomt bij kinderen die dergelijke sommen voor hun kiezen krijgen. Om een idee te geven, hieronder verkeerde aannames die alleen al uit de som van de schilder kunnen worden gehaald:

  • 1/4 van alles is 2 blikken, dus alles zou 8 zijn (4/4). Deze leerling vergeet de tweede kamer.
  • Hij heeft al een kwart van alles gedaan, dus hij moet nog 4 keer die 2 blikken hebben. Deze leerling vergeet niet de tweede kamer, maar leest dat er een kwart van de klus gedaan is.
  • Hij heeft 1/8 van de hele klus gedaan en heeft dus 8 x 2 blikken verf nodig. Het antwoord is 16. Deze leerling vergeet dat er al twee blikken gebruikt zijn (let op de vraagstelling!).

Los van deze verkeerde aannames kan het ook zijn dat een kind geen idee heeft van wat hij met die breuken aan moet, laat staan hoe hij die breuken naast twee hele kamers moet leggen.

Oefenen met redactiesommen

Redactiesommen oefenen is eigenlijk de enige manier om er beter in te worden. Wie redactiesommen oefent komt vaak tot de ontdekking dat bepaalde strategieën of vaardigheden nog niet helemaal optimaal zijn. Dat is het lastige aan redactiesommen: je moet vaardigheden combineren om een som goed uit te rekenen.

Oefenen met dergelijke sommen kan helpen om onvoldoende beheerste vaardigheden te verbeteren en het beste uit de toetsen met redactiesommen te halen.

Copyright Cito-toets rekenen 2018
Tech Nerd theme designed by FixedWidget